Tính khả chấp của câu và vai trò của tiêu điểm thông tin trong tiếng Việt

Tóm tắt

Trong tiếng Việt đặc biệt là trong khẩu ngữ, tuỳ theo tình huống giao tiếp, có những câu (phát ngôn) đúng ngữ pháp nhưng không khả chấp, ngược lại có những câu không chuẩn tắc về mặt ngữ pháp lại được người nói và người nghe chấp nhận. Để đánh giá tính khả chấp của các câu như vậy cần phải dựa vào nhiều nhân tố ngữ nghĩa, ngữ dụng khác nhau, trong đó tiêu điểm thông tin của câu là một nhân tố quan trọng. Vai trò của tiêu điểm thông tin đối với tính khả chấp của câu thể hiện qua sự lựa chọn các biến thể  trật tự từ và biến thể tỉnh lược phù hợp với việc biểu hiện tiêu điểm thông tin của các câu cụ thể. Dưới áp lực của tiêu điểm thông tin mà các câu cụ thể có thể được coi là khả chấp hay không khả chấp trong những ngữ cảnh nhất định, độc lập tương đối với tính ngữ pháp của chúng. Hiểu được điều này, chúng ta có thể dễ dàng hướng dẫn và giải thích cho người học biết cách sử dụng câu/phát ngôn phù hợp với ngữ cảnh và tình huống giao tiếp.