Phong thủy linh hoạt trong kiến trúc nhà ở truyền thống Tây Nam bộ: Nghiên cứu tại làng cổ Đông Hòa Hiệp

Tóm tắt

Phong thủy đóng vai trò quan trọng trong kiến trúc truyền thống Việt Nam, hướng đến sự hài hòa giữa con người và môi trường tự nhiên. Tuy nhiên, việc áp dụng các nguyên tắc Phong thủy không phải lúc nào cũng cứng nhắc, đặc biệt tại vùng Tây Nam Bộ (TNB) với môi trường sông nước và văn hóa miệt vườn đặc thù. Sự thiếu hụt các nghiên cứu làm rõ tính linh hoạt, thích ứng của Phong thủy trong bối cảnh này là một khoảng trống cần được lấp đầy. Bài báo này phân tích và chứng minh tính linh hoạt trong việc vận dụng Phong thủy vào tổ chức môi trường cư trú truyền thống tại vùng TNB, thông qua nghiên cứu trường hợp Làng cổ Đông Hòa Hiệp, Tiền Giang. Sử dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp, kết hợp khảo sát thực địa và phân tích kiến trúc - Phong thủy, nghiên cứu chỉ ra rằng việc áp dụng Phong thủy tại Đông Hòa Hiệp không cứng nhắc mà thể hiện sự linh hoạt rõ rệt. Biểu hiện qua việc chọn hướng nhà ưu tiên theo trục sông/rạch thay vì chỉ hướng Nam truyền thống; bố cục mặt bằng và Minh đường được điều chỉnh phù hợp địa hình, cảnh quan ven sông; Thủy pháp được vận dụng sáng tạo qua hệ thống ao, mương vườn, vừa hợp Phong thủy vừa thích ứng môi trường sông nước. Kết quả khẳng định tính linh hoạt là đặc trưng quan trọng trong ứng dụng Phong thủy tại TNB, phản ánh sự dung hòa giữa lý thuyết và thực tiễn địa phương, góp phần tạo nên bản sắc kiến trúc và sự hài hòa với môi trường.