Chuẩn mực xuất bản

ĐẠO ĐỨC XUẤT BẢN TẠP CHÍ DÂN TỘC HỌC VÀ TÔN GIÁO HỌC ĐỐI VỚI TẠP CHÍ

Tạp chí Dân tộc học và Tôn giáo học cam kết duy trì và thực thi các chuẩn mực cao nhất về đạo đức xuất bản, nhằm bảo đảm tính liêm chính học thuật, minh bạch, khách quan và trách nhiệm khoa học trong toàn bộ quá trình tiếp nhận, phản biện, biên tập và công bố các công trình nghiên cứu. Quy định đạo đức xuất bản của Tạp chí được xây dựng trên cơ sở thông lệ quốc tế về xuất bản khoa học, các hướng dẫn của Ủy ban Đạo đức Xuất bản Quốc tế (Committee on Publication Ethics - COPE), đồng thời tuân thủ các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam và yêu cầu đánh giá, xếp hạng tạp chí khoa học theo Thông tư số 27/2025/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Tất cả các bên tham gia vào hoạt động xuất bản của Tạp chí, bao gồm Lãnh đạo Tạp chí, đội ngũ biên tập, người phản biện và tác giả, đều có trách nhiệm tuân thủ nghiêm túc các nguyên tắc đạo đức nghiên cứu và công bố khoa học. Việc xem xét, đánh giá và quyết định xuất bản bài viết được thực hiện hoàn toàn dựa trên giá trị học thuật, không phân biệt danh tính, học hàm, học vị, cơ quan công tác, quốc tịch hay quan điểm cá nhân của tác giả.

Đối với Tạp chí: Tạp chí chỉ tiếp nhận và xem xét các bản thảo là công trình nghiên cứu gốc, chưa từng được công bố và không đồng thời gửi đăng ở bất kỳ tạp chí hay ấn phẩm khoa học nào khác.

Lãnh đạo Tạp chí và đội ngũ biên tập chịu trách nhiệm tổ chức, giám sát và bảo đảm chất lượng toàn bộ quy trình xử lý bản thảo. Tổng Biên tập là người chịu trách nhiệm cuối cùng đối với quyết định xuất bản bài viết. Các biên tập viên được phân công xử lý bản thảo có trách nhiệm giữ bí mật mọi thông tin liên quan đến bản thảo, tác giả và người phản biện trong suốt quá trình phản biện và biên tập; không được sử dụng nội dung chưa công bố của bản thảo cho mục đích cá nhân và phải công khai, xử lý minh bạch mọi xung đột lợi ích (nếu có).

Tạp chí áp dụng các biện pháp kiểm soát nhằm phòng ngừa và phát hiện các hành vi sai phạm học thuật, bao gồm việc sử dụng phần mềm kiểm tra trùng lặp kết hợp với rà soát học thuật thủ công trong quá trình biên tập. Khi có cáo buộc hoặc phát hiện liên quan đến vi phạm đạo đức xuất bản, Tạp chí cam kết xử lý một cách nghiêm túc, công bằng và minh bạch theo các quy trình khuyến nghị của COPE, bao gồm đánh giá sơ bộ, yêu cầu tác giả giải trình, xác minh chính thức khi cần thiết và áp dụng các biện pháp phù hợp như đính chính, rút bài hoặc công bố thông báo cảnh báo.

Tạp chí khuyến khích đối thoại học thuật sau công bố và tiếp nhận các ý kiến phản hồi, phát hiện sai sót hoặc đề xuất chỉnh sửa từ bạn đọc và giới nghiên cứu. Các khiếu nại, kháng nghị liên quan đến quyết định biên tập hoặc các vấn đề đạo đức xuất bản sẽ được xem xét một cách độc lập, khách quan và có phản hồi chính thức bằng văn bản.

Người phản biện được mời tham gia đánh giá bản thảo trên cơ sở chuyên môn phù hợp và không có xung đột lợi ích. Việc phản biện được thực hiện theo hình thức phản biện độc lập nhằm bảo đảm tính khách quan và bảo mật. Người phản biện có trách nhiệm đưa ra các nhận xét trung thực, có cơ sở khoa học, mang tính xây dựng và hoàn thành phản biện đúng thời hạn. Trong quá trình phản biện, nếu phát hiện các dấu hiệu vi phạm đạo đức học thuật, người phản biện cần thông báo kịp thời cho Lãnh đạo Tạp chí.

Đối với tác giả: Tác giả có trách nhiệm bảo đảm tính trung thực, chính xác của dữ liệu, kết quả nghiên cứu và lập luận khoa học được trình bày trong bài viết, đồng thời trích dẫn đầy đủ, đúng quy định tất cả các nguồn tài liệu tham khảo, bao gồm cả các công trình đã công bố trước đó của chính mình. Mọi hình thức đạo văn, kể cả tự đạo văn, thao túng trích dẫn, ngụy tạo hoặc làm sai lệch dữ liệu nghiên cứu đều bị coi là vi phạm nghiêm trọng đạo đức học thuật và không được Tạp chí chấp nhận.

Về quyền sở hữu trí tuệ, tác giả giữ bản quyền đối với bài báo đã được xuất bản. Tạp chí có quyền phổ biến, lưu trữ và công bố bài viết theo chính sách truy cập mở hiện hành. Tác giả chịu trách nhiệm bảo đảm quyền sử dụng hợp pháp đối với mọi nội dung của bên thứ ba (văn bản, hình ảnh, bảng biểu, dữ liệu) được sử dụng trong bài viết. Mọi hình thức tái bản hoặc sử dụng lại nội dung bài báo đã công bố phải trích dẫn đầy đủ nguồn gốc và được thực hiện theo đúng quy định.

Tác giả có trách nhiệm công khai đầy đủ các nguồn tài trợ nghiên cứu, các mối quan hệ tài chính, cá nhân hoặc nghề nghiệp có thể dẫn đến xung đột lợi ích và ảnh hưởng đến tính khách quan của bài viết. Trong trường hợp bài viết có nhiều tác giả, mỗi tác giả phải có đóng góp thực chất vào quá trình hình thành ý tưởng, triển khai nghiên cứu hoặc diễn giải kết quả; Tạp chí không chấp nhận các hình thức tác giả danh dự, tác giả ma hoặc tác giả khách mời. Đối với các nghiên cứu liên quan đến con người, cộng đồng, dữ liệu nhạy cảm hoặc đặc thù của lĩnh vực Dân tộc học, Nhân học và Tôn giáo học, tác giả phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về đạo đức nghiên cứu, bảo đảm sự đồng thuận và quyền riêng tư của đối tượng nghiên cứu.

Việc sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình chuẩn bị bản thảo chỉ được phép với mục đích hỗ trợ ngôn ngữ và nâng cao tính mạch lạc của văn bản. Tác giả có trách nhiệm công khai việc sử dụng AI ngay từ lần nộp bài đầu tiên và chịu hoàn toàn trách nhiệm về nội dung khoa học, tính chính xác và liêm chính học thuật của bài viết. AI hoặc công cụ hỗ trợ bởi AI không được liệt kê là tác giả hoặc đồng tác giả của bài báo./.

 

CƠ CHẾ ĐẢM BẢO LIÊM CHÍNH KHOA HỌC: XỬ LÝ SAI PHẠM, RÚT BÀI VÀ ĐÍNH CHÍNH

Tạp chí Dân tộc học và Tôn giáo học cam kết duy trì sự minh bạch và chuẩn mực đạo đức cao nhất. Dưới đây là quy định chi tiết về việc xử lý các hành vi phi đạo đức, quy trình thực hiện rút bài và đính chính nhằm bảo vệ tính xác thực của cơ sở dữ liệu khoa học.

I. XỬ LÝ HÀNH VI VI PHẠM ĐẠO ĐỨC (PROCEDURES FOR UNETHICAL BEHAVIOR)

Khi phát hiện hành vi vi phạm (đạo văn, bịa đặt số liệu, gửi bài song song, tranh chấp tác giả...), Tòa soạn sẽ thực hiện các biện pháp chế tài tùy theo mức độ:

Mức độ Nhẹ (Sai sót kỹ thuật/vô ý): Áp dụng cho các lỗi trích dẫn thiếu sót, sai thông tin hành chính không làm thay đổi bản chất khoa học.

Biện pháp: Cảnh cáo bằng văn bản và yêu cầu tác giả chỉnh sửa, đính chính (theo Quy trình Đính chính tại Mục III).

Mức độ Nặng (Vi phạm nghiêm trọng): Áp dụng cho hành vi đạo văn, giả mạo số liệu, hoặc xuất bản trùng lặp.

Biện pháp: Từ chối bản thảo ngay lập tức hoặc thực hiện Rút bài (nếu đã xuất bản - theo Quy trình Rút bài tại Mục II).

Dựa trên kết luận của Hội đồng Liêm chính khoa học, Tòa soạn có quyền từ chối tiếp nhận bài viết của tác giả vi phạm trong thời hạn từ 02 đến 05 năm hoặc vĩnh viễn.

II. QUY TRÌNH RÚT BÀI (RETRACTION POLICY)

1. Mục đích: Việc rút bài báo khoa học nhằm sửa chữa những sai sót nghiêm trọng hoặc xử lý các hành vi vi phạm đạo đức công bố, nhằm đảm bảo tính liêm chính và tin cậy của cơ sở dữ liệu khoa học. Việc rút bài không chỉ đơn thuần là xóa bỏ nội dung, mà là một thông báo chính thức về sự không còn giá trị của nghiên cứu đó.

2. Các trường hợp áp dụng: Tạp chí sẽ thực hiện quy trình rút bài trong các trường hợp sau:

- Có bằng chứng rõ ràng về việc số liệu không đáng tin cậy (do sai sót kỹ thuật hoặc bịa đặt/làm giả số liệu).

- Bài viết vi phạm bản quyền hoặc đạo văn nghiêm trọng.

- Bài viết đã được xuất bản ở nơi khác nhưng tác giả vẫn gửi đăng (xuất bản trùng lặp).

- Có các vi phạm nghiêm trọng về đạo đức nghiên cứu.

3. Quy trình thực hiện

Bước 1. Thẩm tra: Khi nhận được phản hồi, Hội đồng Biên tập sẽ tiến hành thẩm tra độc lập và yêu cầu tác giả giải trình trong vòng 5-20 ngày làm việc.

Bước 2. Ra quyết định: Tổng Biên tập đưa ra quyết định cuối cùng dựa trên kết quả thẩm tra và ý kiến của Hội đồng biên tập.

Bước 3. Công bố: "Thông báo rút bài" sẽ được đăng tải công khai trên website và tạp chí bản in.

Bản PDF của bài báo gốc trên hệ thống sẽ được giữ lại nhưng sẽ có dấu chìm "RETRACTED" trên tất cả các trang điện tử của Tạp chí Dân tộc học và Tôn giáo học.

Thông báo sẽ được gửi tới các cơ sở dữ liệu (index) mà Tạp chí đang tham gia để cập nhật tình trạng.

III. QUY TRÌNH ĐÍNH CHÍNH (CORRECTION POLICY)

1. Mục đích: Quy trình đính chính nhằm mục đích cập nhật hoặc sửa chữa các lỗi nhỏ trong các bài báo đã xuất bản mà không làm thay đổi kết luận khoa học hoặc bản chất của nghiên cứu. Tạp chí khuyến khích sự trung thực và tinh thần trách nhiệm của tác giả trong việc phát hiện và chỉnh sửa sai sót.

2. Phân loại đính chính:

Lỗi từ phía Tòa soạn (Errata): Các lỗi phát sinh trong quá trình dàn trang, biên tập, in ấn…

Lỗi từ phía Tác giả (Corrigenda): Các lỗi do tác giả cung cấp thông tin nhầm lẫn nhưng không do ý đồ gian lận (ví dụ: thiếu tên một thành viên nhóm nghiên cứu, sai thông tin liên hệ, sai sót nhỏ trong chú thích hoặc tài liệu tham khảo…).

3. Quy trình thực hiện

Bước 1. Tiếp nhận: Tác giả gửi yêu cầu đính chính kèm theo giải trình chi tiết về nội dung cần sửa đổi.

Bước 2. Phê duyệt: Biên tập kiểm tra và đánh giá mức độ ảnh hưởng của lỗi tới giá trị khoa học của bài viết.

Bước 3. Công khai: Tạp chí sẽ cập nhật bản sửa đổi và ghi chú rõ ngày tháng đính chính ở trang cuối của bài báo bản điện tử.

              Thông báo đính chính: Một thông báo riêng biệt (Correction Notice) sẽ được đăng tải trực tuyến, liên kết trực tiếp với bài báo gốc, nêu rõ: Nội dung cũ - Nội dung mới - Lý do đính chính.