TỪ NGÔN NGỮ ĐẾN VĂN HÓA: NGHIÊN CỨU VỀ CÁC TỪ CHỈ “RỒNG” TRONG VĂN HÓA VIỆT NAM
Từ khóa:
Rồng, nguyên từ, ngôn ngữ học văn hóa, tiếng Việt lịch sử, tiếng Mường.
Tóm tắt
Bài báo nghiên cứu về các từ chỉ “rồng” trong ngôn ngữ và văn hóa Việt
Nam. Các ngữ liệu khảo sát gồm tiếng Việt thời Trung đại (qua các nguồn văn
bản Nôm và từ điển cổ), các tác phẩm văn học và các nguồn tư liệu Hán văn để
so sánh và giải thích về nguyên từ. Ngoài ra, bài báo còn sử dụng một số ngữ
liệu tiếng Mường, tiếng Tày và một số phương ngữ để so sánh về lịch sử và văn
hóa. Kết quả nghiên cứu cho thấy: các từ chỉ “rồng” có thể chia làm nhiều loại
khác nhau gồm (1) Rồng - long - thuồng luồng - giao long; (2) Cù, khù - sấu;
(3) chằn tinh - bà chằn - bà giằn - bà Dần; (4) thần/ thìn. Việc nghiên cứu so
sánh ngôn ngữ sẽ đồng thời góp phần thao tác so sánh về nguồn gốc văn hóa
của biểu tượng rồng ở Việt Nam.
