54. Chuyển dịch thể bị động tiếng Anh sang tiếng Việt qua tác phẩm For Whom the bell tolls

Tóm tắt

Nghiên cứu này khảo sát việc chuyển dịch thể bị động tiếng Anh sang tiếng Việt thông qua hai bản dịch tiếng Việt của tiểu thuyết For Whom the Bell Tolls của Ernest Hemingway (1972, 2022). Dựa trên phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, với việc phân tích từ 100 đến 150 cấu trúc bị động, nghiên cứu xác định các chiến lược dịch thuật lặp lại đối với những kiểu bị động khác nhau. Kết quả cho thấy việc chuyển dịch trực tiếp bằng các dấu hiệu bị động bị và được tương đối hạn chế; thay vào đó, các dịch giả ưu tiên cải biến sang cấu trúc chủ động và tái cấu trúc cú pháp nhằm bảo đảm tính tự nhiên và tính phù hợp ngữ dụng trong tiếng Việt. Phân tích đối chiếu cũng chỉ ra sự dịch chuyển theo thời gian trong các chuẩn mực dịch văn học tiếng Việt, đặc biệt liên quan đến cách xử lý vai trò tác nhân và sắc thái phong cách. Từ đó, nghiên cứu khẳng định rằng việc dịch thể bị động tiếng Anh sang tiếng Việt đòi hỏi các chiến lược linh hoạt, định hướng chức năng và nhạy cảm với ngữ cảnh, thay vì chỉ dựa vào tương đương hình thức.