Hệ giá trị của lễ hội truyền thống Quảng Ninh: Tiếp cận từ lăng kính cố kết cộng đồng và giáo dục lịch sử

Tóm tắt

Quảng Ninh, một không gian văn hóa đa tầng ở vùng Đông Bắc Việt Nam, sở hữu hệ thống gần 100 lễ hội truyền thống đặc sắc. Trong bối cảnh xã hội đương đại, các lễ hội này đối mặt với thách thức trong việc cân bằng giữa bảo tồn và phát triển. Bài báo tập trung phân tích sâu hai hệ giá trị cốt lõi của lễ hội truyền thống Quảng Ninh: giá trị cố kết cộng đồng và giá trị giáo dục lịch sử, vốn được xem là “ADN văn hóa” tạo nên sức sống bền bỉ cho di sản. Bằng phương pháp phân tích định tính, tổng hợp tư liệu và nghiên cứu các trường hợp điển hình là các lễ hội đã được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nghiên cứu luận giải rằng hai hệ giá trị này không tĩnh tại mà luôn được tái tạo thông qua các thực hành nghi lễ, trở thành cơ chế xã hội hiệu quả để củng cố bản sắc, đoàn kết xã hội và trao truyền kí ức lịch sử. Từ đó, bài báo đề xuất một số giải pháp mang tính chiến lược nhằm bảo tồn và phát huy bền vững các giá trị của lễ hội trong bối cảnh mới.