VĂN BIA HẬU HẢI DƯƠNG THẾ KỶ XVIII: TỪ TÍN NGƯỠNG ĐẾN ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

Tóm tắt

Trong thế kỷ XVIII, văn bia Hậu Hải Dương phát triển mạnh mẽ với tổng số 439 văn bia, gấp gần ba lần so với kỷ XVII. Sự gia tăng này không chỉ phản ánh sự hưng thịnh của tín ngưỡng thờ Hậu mà còn cho thấy nhiều biến chuyển trong đời sống văn hóa - xã hội nông thôn vùng châu thổ Bắc Bộ. Nội dung văn bia Hậu Hải Dương thế kỷ XVIII phản ánh khá rõ nét và chân thực nhiều khía cạnh trong đời sống xã hội đương thời: từ khó khăn thời nội chiến, chế độ sưu thuế và quan dịch đến các hoạt động công ích của làng xã, chính sách an sinh cộng đồng, xây dựng các công trình dân sinh, cũng như việc trùng tu di tích tôn giáo…Với chức năng vừa là tư liệu ghi chép, phản ánh hoạt động tín ngưỡng, vừa là tư liệu xã hội học lịch sử, văn bia Hậu Hải Dương thế kỷ XVIII trở thành “tấm gương phản chiếu” cơ cấu tổ chức, quan hệ cộng đồng và phương thức vận của xã hội nông thôn truyền thống trong bối cảnh thời Lê - Trịnh. Bài viết này góp phần khẳng định giá trị của văn bia Hậu không chỉ trong lĩnh vực sử học, mà còn trong các hướng tiếp cận văn hóa