NÉT CHUNG, RIÊNG TRONG TƯ TƯỞNG DUNG HỢP PHẬT - NHO QUA HAI TÁC PHẨM TAM GIÁO NGUYÊN LƯU KÍ CỦA TOÀN NHẬT QUANG ĐÀI VÀ TAM GIÁO NHẤT NGUYÊN THUYẾT CỦA TRỊNH HUỆ

Tóm tắt

Dung hợp Tam giáo, trong đó mối quan hệ dung hợp Phật - Nho được hiện hữu rõ ràng hơn cả là hiện tượng xuất hiện từ rất sớm1 và đã được củng cố, phát triển trong dòng chảy lịch sử tư tưởng của Việt Nam sau này. Hiện tượng dung hợp này được xem là biện pháp hòa giải giữa hai hệ tư tưởng Phật giáo và Nho giáo. Dung hội Phật - Nho không đến từ một phía mà xuất phát từ cả hai hệ tư tưởng Phật giáo và Nho giáo. Trong quá trình dung hợp đó, bên cạnh đặc điểm chung lớn nhất là dung thông, hòa hợp thì vẫn có những nét riêng nhất định, thể hiện được xuất phát điểm của người phát ngôn. Để có cái nhìn cụ thể, trực quan hơn về dung hợp Tam giáo (mà nổi bật hơn cả là dung hợp Phật - Nho), bài viết này sẽ làm rõ những nét chung, riêng đó thông qua hai tác phẩm cùng viết về dung hội Tam giáo, đó là Tam giáo nguyên lưu kí của Toàn Nhật Quang Đài (Phật giáo) và Tam giáo nhất nguyên thuyết của Trịnh Huệ (Nho giáo).