Từ chia cắt đến kiểm soát: Quá trình tái cấu trúc lãnh thổ - hành chính ở Miến Điện dưới thời thuộc địa Anh

Tóm tắt

Bài viết này phân tích quá trình hình thành và biến đổi của cấu trúc lãnh thổ - hành chính bên trong của Miến Điện từ sau cuộc chiến tranh Anh - Miến lần thứ nhất (1824-1826) cho đến khi quốc gia này giành độc lập năm 1948. Trong suốt hơn một thế kỷ cai trị Miến Điện, thực dân Anh từng bước xác lập mô hình nhà nước hiện đại, với sự phân định ranh giới hành chính rõ ràng và ổn định - điều vốn xa lạ với truyền thống quản trị tiền thuộc địa tại đây. Từ việc phân chia giữa “Miến Điện chính quốc” (Burma Proper) và “các vùng biên giới” (Frontier Areas), đến việc cải tổ hệ thống hành chính từ cấp tỉnh đến làng xã, chính quyền thực dân đã tạo ra một trật tự lãnh thổ mới nhằm phục vụ mục đích khai thác và cai trị. Tuy nhiên, những cải tổ này cũng để lại hệ quả lâu dài, đặc biệt là sự chia rẽ về sắc tộc và không gian chính trị, góp phần đưa đến những bất ổn dai dẳng thời kỳ hậu thuộc địa. Dưới góc nhìn lịch sử - hành chính, bài viết giúp nhận diện nguồn gốc của một số thách thức về chính trị và xã hội hiện nay tại Myanmar.