Các rào cản đối với đổi mới sinh thái trong chuỗi cung ứng tôm: Tổng quan hệ thống theo PRISMA 2020 và đề xuất khung phân tích đa tầng

Tóm tắt

Đổi mới sinh thái đang ngày càng được xem là định hướng chiến lược quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển bền vững trong ngành nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, chuỗi cung ứng tôm, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển với nguồn lực hạn chế và thể chế phân mảnh, vẫn đối mặt với nhiều rào cản trong việc triển khai các sáng kiến đổi mới này. Nghiên cứu này thực hiện tổng quan hệ thống 45 bài báo khoa học được bình duyệt theo phương pháp PRISMA 2020, đồng thời tích hợp ba cách tiếp cận lý thuyết: lý thuyết thể chế, lý thuyết dựa trên nguồn lực (RBV), và hệ thống đổi mới. Kết quả phân tích xác định sáu nhóm rào cản chính có tính chất đan xen và tương tác lẫn nhau: (1) thể chế – chính sách, (2) công nghệ – vận hành, (3) tài chính, (4) tổ chức – nhận thức, (5) thị trường – chuỗi giá trị, và (6) các yếu tố đặc thù của ngành tôm. Các rào cản này liên kết chặt chẽ trong một hệ sinh thái ràng buộc lẫn nhau, nơi các điểm nghẽn thể chế thường làm trầm trọng hơn hạn chế tài chính và công nghệ, cản trở việc mở rộng quy mô đổi mới sinh thái. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một khung phân tích đa tầng gồm ba cấp độ: vi mô (doanh nghiệp, hộ nuôi), tầng trung gian (cấu trúc chuỗi giá trị) và vĩ mô (môi trường chính sách và thể chế). Khung này không chỉ cung cấp nền tảng lý luận có hệ thống cho các nghiên cứu tiếp theo mà còn hỗ trợ hoạch định chính sách nhằm thúc đẩy chuyển đổi bền vững trong chuỗi cung ứng tôm.