ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG MẤT ĐẤT GIỮA CÁC LOẠI HÌNH SỬ DỤNG ĐẤT Ở MIỀN BẮC VIỆT NAM, NGHIÊN CỨU TẠI NÚI TÂY CÔN LĨNH

Tóm tắt

Phá rừng và canh tác nông nghiệp là hai trong số những rủi ro nghiêm trọng nhất đối với xói mòn đất (SER), suy thoái chất lượng nước và sa mạc hóa... Dựa trên phương trình mất đất phổ quát (USLE) do Wischmeier và Smith đề xuất, bài báo này hướng đến mục tiêu ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) để đánh giá rủi ro xói mòn đất tại khu vực núi Tây Côn Lĩnh, Việt Nam. Bản đồ các thông số môi trường và bản đồ nguy cơ xói mòn đã được xây dựng. Kết quả nghiên cứu cho thấy loại thảm thực vật trong khu vực là yếu tố chính tác động đến hiện tượng xói mòn đất. Nó liên quan đến các phương thức canh tác phù hợp với địa hình đồi núi dốc. Các phân tích đã chứng minh rằng kiểu loại thảm thực vật là yếu tố then chốt quyết định mức độ xói mòn nghiêm trọng trong khu vực này. Để xác thực phương pháp luận, hình ảnh Google Earth của các địa điểm được xác định là dễ bị xói mòn đã được phân tích dựa trên các tiêu chí nghiêm ngặt. Mô hình đánh giá cho thấy tỉ lệ hiệu quả đạt 88,5%. Theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5299:2009, mức độ xói mòn ở khu vực nghiên cứu tương đối phức tạp, song phần lớn được phân loại vào mức rủi ro trung bình, với nhiều khu vực thể hiện điều kiện cấp độ R-I (chiếm 93,51% diện tích tương đương với lượng mất đất khoảng 10 tấn/ha/năm). Nghiên cứu đã thiết lập mối tương quan giữa mức độ xói mòn và độ che phủ của thảm thực vật, đồng thời nhấn mạnh tác động của việc sử dụng đất đến tốc độ xói mòn đất. Đánh giá này không chỉ giúp người sử dụng đất đưa ra quyết định hợp lý về việc sử dụng đất và bảo tồn hệ sinh thái, mà còn cung cấp các tiêu chí khoa học bổ sung cho kiến thức truyền thống của người nông dân.