PHÂN BIỆT QUÁN NGỮ VỚI CÁC TỔ HỢP TỰ DO CÓ CÙNG HÌNH THỨC VÀ VỊ TRÍ XUẤT HIỆN TRONG CÂU
Tóm tắt
<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:72.0pt 90.0pt 72.0pt 90.0pt; mso-header-margin:36.0pt; mso-footer-margin:36.0pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->Quán ngữ là một phạm trù ngôn ngữ có công dụng rất tích cực trong giao tiếp. Lời nói có sử dụng QN luôn hàm chứa một sự tương tác xã hội. Nó giúp người nói có thể nói được nhiều hơn những gì được thể hiện trên câu nói. Việc tìm ra những dấu hiệu hình thức nhằm phân biệt hay xác định một tổ hợp từ là QN hay chỉ là một thành phần từ ngữ bình thường có hình thức tương đồng cũng như có cùng vị trí xuất hiện trong phát ngôn nhiều khi không đơn giản và dễ dàng. Để làm được việc này, chúng ta phải dựa vào nhiều nhân tố: cương vị, chức năng của tổhợp đó trong phát ngôn. Nếu là thành phần từ ngữ bình thường thì chúng thuộc ngôn liệu của câu, được hiểu theo nghĩa nguyên văn, còn nếu là QN thì chúng có liên quan, tác động đến toàn bộ nội dung phát ngôn, thực hiện các chức năng như đánh giá, liên kết... Khi một tổ hợp từ được dùng với tư cách một QN thì nghĩa nguyên văn của các thành tố đã ít nhiều mất giá trị và tính độc lập riêng. Do vậy, khả năng cải biến hoặc thay thế các thành tố bộ phận tạo thành QN bằng các từ ngữ có nghĩa tương đương khá hạn chế. Nhân tố cuối cùng, đặc biệt quan trọng, nhất thiết phải quan tâm đến trong khi phân biệt, đó là nhân tố ngữ cảnh. Nói một cách cụ thể hơn, muốn xác định một tổ hợp nào đó có phải là QN hay không chúng ta cũng cần phải dựa vào các phát ngôn tồn tại xung quanh (trước và sau) phát ngôn có chứa tổ hợp từ đang xét.