CÁCH TIẾP CẬN CỦA MARX TRONG TƯ BẢN ĐỐI VỚI PHÉP BIỆN CHỨNG HEGEL TRONG KHOA HỌC LOGIC

Tóm tắt

Bài viết phân tích về ý nghĩa về phương pháp của phép biện chứng Hegel trong The Science of Logic (Khoa học Logic) trong tác phẩm Tư bản của Marx. Trên cơ sở khái quát các nội dung cơ bản của phép biện chứng Hegel, bài viết làm rõ sự kế thừa và cải biến của Marx, đặc biệt ở ba phương diện: (1) phương pháp giải quyết mối quan hệ giữa chủ thể và khách thể, trong đó Marx khắc phục lập trường duy tâm của Hegel để lý giải mối quan hệ này dựa trên lập trường duy vật triệt để và hiện thực lịch sử - xã hội; (2) phương pháp đi từ trừu tượng đến cụ thể và đến toàn thể, qua đó Marx làm rõ toàn bộ cấu trúc phức tạp và khuynh hướng vận động của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa; (3) vận dụng các quy luật của phép biện chứng Hegel trong việc giải thích và đánh giá về chủ nghĩa tư bản. Nhờ vậy, Marx đã biến phép biện chứng Hegel từ một hệ thống lý thuyết mang tính duy tâm thành công cụ khoa học để phân tích bản chất, mâu thuẫn và xu hướng vận động tất yếu của chủ nghĩa tư bản. Qua đó, bài viết cho thấy sự kế thừa và cải biến của Marx có ý nghĩa sâu sắc về phương pháp cho việc nghiên cứu lý luận và cải tạo hiện thực kinh tế - xã hội.