Hình tượng nhân vật ma nữ trong Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ và Vũ nguyệt vật ngữ của Ueda Akanari

Tóm tắt

So sánh văn học trong khu vực Đông Á, đặc biệt là so sánh loại hình và so sánh ảnh hưởng đang trở thành xu hướng mới của nghiên cứu hiện nay. Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ và Vũ nguyệt vật ngữ của Ueda Akanri là những tác phẩm tiêu biểu cho thể loại truyền kỳ trong văn học cổ điển Việt Nam và Nhật Bản. Trong hai tác phẩm này, hình tượng nhân vật ma nữ chiếm số lượng lớn, giữ một vị trí đặc biệt và là đối tượng để các tác giả phản ánh hiện thực. Dưới góc nhìn so sánh, bài viết chỉ ra sự tương đồng về cách xây dựng nhân vật ma nữ: thường xuất hiện với yếu tố siêu nhiên, kết hợp giữa thực và ảo; thể hiện nỗi đau và bi kịch của người phụ nữ trong bối cảnh xã hội phong kiến; phản ánh sâu sắc những giá trị văn hóa và tư tưởng của thời đại. Bên cạnh đó, kiểu hình tượng nhân vật này cũng góp phần tô đậm những sự khác biệt về văn hóa: ma nữ trong Vũ nguyệt vật ngữ mang đậm dấu ấn Phật giáo và Thần đạo Nhật Bản, trong khi ma nữ trong Truyền kỳ mạn lục chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Nho giáo