PHÂN TÍCH KHỐI NGỮ LIỆU SONG SONG VỀ CHIẾN LƯỢC DỊCH DANH TỪ RIÊNG TRONG HARRY POTTER

Tóm tắt

 Bài viết này khám phá chiến lược dịch danh từ riêng trong tiểu thuyết Harry Potter và Hoàng Tử Lai từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Khối ngữ liệu song song gồm bản gốc và bản dịch được xây dựng và phân tích bằng phần mềm Sketch Engine. Phân tích dựa trên phân loại các phương thức dịch của Fernandes (2006), kết hợp với lý thuyết Skopos (Reiss & Vermeer, 2014) và chiến lược nội địa hóa (domestication) – ngoại hóa (foreignization) của Venuti (1995) nhằm giải thích cho các lựa chọn dịch thuật. Kết quả cho thấy có bảy phương thức dịch được áp dụng, trong đó, giữ nguyên (copy) (39.89%), dịch nghĩa (rendition) (42.11%), tái sáng tạo (recreation) (8.59%) và bổ sung (addition) (8.31%) xuất hiện thường xuyên, trong khi thay thế (substitution) (0.55%), phiên âm (transcription) (0.28%), và chuẩn hóa theo quy ước (conventionality) (0.28%), ít gặp. Nhìn chung, chiến lược Nội địa hóa chiếm ưu thế với 216 trường hợp (59.8%), so với 145 trường hợp Ngoại hóa (40.2%). Điều này cho thấy dịch giả Lý Lan có xu hướng điều chỉnh tên riêng phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và độc giả trẻ Việt Nam.