TÂM THỨC TÔN GIÁO – TÍN NGƯỠNG NAM BỘ TRONG VĂN XUÔI BÌNH NGUYÊN LỘC

Tóm tắt

Văn xuôi Bình Nguyên Lộc là một không gian nghệ thuật đậm đặc bản sắc văn hóa Nam Bộ, trong đó yếu tố tôn giáo và tín ngưỡng không chỉ là bối cảnh hay môtíp nghệ thuật mà còn là biểu hiện sâu sắc của tâm thức vùng miền. Dưới ngòi bút của ông, thế giới cõi âm, hồn ma, thần chú, các thực hành thờ cúng tổ tiên, thờ đất, thờ nước, thầy pháp, cũng như sự hiện diện của các tôn giáo như Phật giáo, Công giáo, Hòa Hảo, Cao Đài... được phản ánh sinh động, giàu cảm xúc và thấm đẫm tinh thần bản địa. Bài viết tiếp cận văn xuôi Bình Nguyên Lộc từ góc nhìn văn hóa học, phân tích cách ông xây dựng thế giới nghệ thuật trên nền tảng tôn giáo, tín ngưỡng Nam Bộ, thể hiện sự giao hòa giữa truyền thống và hiện đại, dân gian và đô thị, bản địa và tiếp biến. Qua đó, bài viết khẳng định các tác phẩm của Bình Nguyên Lộc không chỉ là phản ánh xã hội mà còn là nơi lưu giữ “ký ức tâm linh” của cộng đồng người Nam Bộ giữa tiến trình hiện đại hóa.