GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG: PHÂN TÍCH TIẾP CẬN CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU VÀ HÀM Ý CHO CẤP TIỂU HỌC

Tóm tắt

Trong bối cảnh toàn cầu hóa đang đặt ra những thách thức về sự xói mòn bản sắc văn hóa và suy giảm các giá trị đạo đức, các mô hình giáo dục quay về với cội nguồn đang ngày càng được chú trọng. Bài báo này phân tích về nội dung Giáo dục địa phương (GDĐP) trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 của Việt Nam dưới lăng kính của Giáo dục nhân cách dựa trên trí tuệ địa phương (Local Wisdom Based Character Education - LWBCE), một cách tiếp cận nhằm bồi dưỡng phẩm chất đạo đức thông qua các giá trị văn hóa bản địa. Bằng phương pháp phân tích tài liệu định tính, bài viết lập luận rằng triết lý và mục tiêu của GDĐP Việt Nam vốn nhấn mạnh việc “bồi dưỡng tình yêu quê hương”, “bảo tồn giá trị văn hóa” và hình thành các phẩm chất cốt lõi, có sự tương đồng sâu sắc với LWBCE. Bài viết cũng thực hiện so sánh mở rộng với các triết lý sư phạm rộng hơn như Giáo dục dựa trên địa điểm (Place Based Education - PBE) và Học tập dựa trên cộng đồng (Community Based Learning - CBL) để làm rõ vị thế độc đáo của cách tiếp cận Việt Nam. Kết quả cho thấy, trong khi PBE/CBL tập trung vào việc sử dụng “nơi chốn” làm bối cảnh để phát triển kỹ năng liên môn, GDĐP Việt Nam lại tập trung vào việc dùng “trí tuệ địa phương” để hình thành nhân cách. Tuy nhiên, việc triển khai GDĐP trong thực tế tại Việt Nam còn gặp những thách thức lớn về phương pháp sư phạm, năng lực giáo viên và nguồn lực. Dựa trên những phân tích đó, bài báo đề xuất các hàm ý chính sách và giải pháp đa cấp nhằm nâng cao hiệu quả giúp GDĐP thực hiện trọn vẹn sứ mệnh cốt lõi của mình ở cấp tiểu học.