“Tự sự kiểu cái túi” và những cách nhìn mới về chiến tranh Việt Nam trong tác phẩm của Lê Minh Khuê

Tóm tắt

Bài viết bắt đầu điểm nhìn từ lý thuyết “cái túi” về tiểu thuyết của Ursula K.Le Guin trong tiểu luận cùng tên xuất bản năm 1986, lấy đó làm điểm tựa để đọc lại các văn bản văn học của nữ giới về chiến tranh cũng như cách các nhân vật nữ được trình hiện trong những văn bản này.Trong tiểu luận trên, Le Guin cho rằng từ thời tiền sử, nam giới đã lao vào chiến tranh và say sưa với những câu chuyện anh hùng chủ nghĩa, trong khi nữ giới luôn nằm ở bên lề trong các tự sự ấy. Và nếu như vật dụng gắn liền với nam giới đồng thời là biểu tượng cho nam tính là vũ khí, thì phụ nữ lại thường mang theo bên mình một cái túi. Góc nhìn này được mở rộng thêm khi Le Guin diễn giải về nghệ thuật kể chuyện. Tiểu thuyết, đặc biệt là tiểu thuyết nữ viết về chiến tranh, theo quan điểm của Le Guin, cũng là những chiếc túi chứa đựng bên trong nó tất cả những gì cần thiết như bị xem nhẹ, bị gạt đi trong các tự sự chỉ tôn vinh người anh hùng (nam giới). Bài viết, theo đó, tiến hành đọc lại một số văn bản văn học nữ về chiến tranh từ góc nhìn này, xem xét vai trò của nữ giới trong các tự sự này cũng như khả năng giải thể cấu trúc tự sự anh hùng cá nhân của những truyện kể nữ giới. Các văn bản được lựa chọn đọc lại trong bài viết này là các tác phẩm văn xuôi của Lê Minh Khuê – một nhà văn nữ viết về chiến tranh tiêu biểu ở Việt Nam.