VAI TRÒ CỦA CÁC CHUẨN MỰC XÃ HỘI TRONG VIỆC GIẢI THÍCH THÁI ĐỘ VÀ Ý ĐỊNH TIẾT GIẢM LÃNG PHÍ THỰC PHẨM

Abstract

 Nghiên cứu này nhằm mở rộng lý thuyết hành vi dự định (TPB) thông qua việc bổ sung ba loại chuẩn mực xã hội (chuẩn chủ quan, chuẩn khuyến nghị và chuẩn đạo đức) để giải thích thái độ và ý định tiết giảm lãng phí thực phẩm. Đặc biệt, nghiên cứu đề xuất ba giả thuyết mới để kiểm định tác động chéo của các chuẩn mực đối với thái độ, nhằm gia tăng khả năng giải thích của mô hình TPB. Phương pháp phương trình cấu trúc tuyến tính (SEM) được áp dụng trên mẫu khảo sát gồm 250 người tiêu dùng đại diện hộ gia đình tại Thành phố Nha Trang để kiểm định mô hình và các giả thuyết. Kết quả cho thấy thái độ có mối quan hệ mạnh nhất với ý định tiết giảm lãng phí thực phẩm, tiếp theo là kiểm soát hành vi nhận thức, chuẩn đạo đức, chuẩn khuyến nghị và chuẩn chủ quan. Về tác động chéo, chuẩn khuyến nghị có ảnh hưởng mạnh nhất đến thái độ, tiếp theo là chuẩn đạo đức và chuẩn chủ quan. Việc bổ sung chuẩn khuyến nghị và chuẩn đạo đức cùng với tác động chéo đã gia tăng khả năng giải thích của mô hình đối với ý định giảm lãng phí thực phẩm thêm 9,7%. Kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của các loại chuẩn mực xã hội trong việc thiết kế các giải pháp giảm thiểu rác thải thực phẩm hộ gia đình và cung cấp cơ sở khoa học cho các chính quyền địa phương, cơ quan và tổ chức để tham khảo, lựa chọn các giải pháp truyền thông và tuyên truyền phù hợp nhằm thúc đẩy hành vi tiêu dùng thực phẩm bền vững trong cộng đồng.