Tổng quan các chương trình can thiệp giáo dục sức khỏe dự phòng trầm cảm sau sinh
Tóm tắt
Tổng quan: Trầm cảm sau sinh (TCSS) là vấn đề sức khỏe được quan tâm trên toàn cầu, trung bình trên thế giới chiếm tỉ lệ 13%, tại Việt Nam dao động từ 8,2 – 48,1 %. Trầm cảm sau sinh để lại hậu quả nghiêm trọng đối với tình trạng sức khỏe của bà mẹ và trẻ sơ sinh. Vì vậy phòng ngừa TCSS có vai trò quan trọng. Mục tiêu: Mục tiêu của tổng quan tài liệu nhằm đánh giá hiệu quả của các chương trình can thiệp giáo dục sức khỏe trong dự phòng TCSS. Phương pháp nghiên cứu: Đánh giá tài liệu dựa trên các hướng dẫn của PRISMA. Tìm kiếm tài liệu bằng cách sử dụng ba cơ sở dữ liệu điện từ PubMed, Science Direct, Google Scholar từ năm 2012 đến năm 2022 với ngôn ngữ tiếng Anh. Các nghiên cứu được chọn nếu (i) được thực hiện với những phụ nữ mang thai hoặc sau sinh (đến 12 tháng) không bị trầm cảm lúc ban đầu được chọn, (ii) kết quả là tỷ lệ mắc bệnh TCSS và / hoặc giảm các triệu chứng trầm cảm sau sinh. Kết quả nghiên cứu: Tổng số 2351 bài báo được tìm thấy trên các cơ sở dữ liệu điện tử. Sau khi sàng lọc, 10 bài báo đạt tiêu chuẩn lựa chọn và đưa vào phân tích trên tổng số đối tượng nghiên cứu 2272 bà mẹ mang thai và sau sinh. Có 8/10 nghiên cứu cho thấy giáo dục sức khỏe có hiệu quả trong dự phòng trầm cảm sau sinh. Giáo dục sức khỏe theo nhóm và cá nhân đều hiệu quả. Giáo dục sau sinh bằng các buổi thăm nhà có hiệu quả hơn (3/3 nghiên cứu). Các chương trình can thiệp xây dựng dựa trên khung học thuyết có hiệu quả hơn các chương trình khác (3/3 nghiên cứu). Kết luận: Các bằng chứng từ tổng quan tài liệu cho thấy các chương trình can thiệp giáo dục sức khỏe thực hiện trong thời kỳ mang thai (3 tháng cuối) và sau sinh đều có hiệu quả trong dự phòng trầm cảm sau sinh so với nhóm chứng. Các chương trình can thiệp xây dựng dựa trên khung học thuyết có hiệu quả hơn các chương trình khác. Đặc biệt, cùng một chương trình can thiệp khi áp dụng cho các đối tượng khác nhau cho kết quả khác nhau. Vì vậy chúng tôi khuyến nghị với mỗi chương trình can thiệp được tìm thấy có hiệu quả dự phòng trầm cảm sau sinh, cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa áp dụng cho các đối tượng khác nhau để đưa ra bằng chứng áp dụng rộng rãi trong cộng đồng.