QUAN ĐIỂM CỦA THEODORE ADORNO VÀ MAX HORKHEIMER VỀ “CÔNG NGHIỆP VĂN HÓA” QUA TÁC PHẨM BIỆN CHỨNG CỦA KHAI SÁNG

Abstract

Những điều kiện chính trị, văn hóa và phát triển khoa học - kỹ thuật đầu thế kỷ XX tác động mạnh mẽ đến cuộc sống xã hội nhiều nước trên thế giới. Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng những kết quả của khoa học - kỹ thuật vào đời sống có những bước thay đổi rõ rệt, không chỉ góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của con người, mà còn kéo theo những tác động không mong muốn đối với sự tồn tại và phát triển của con người. Những điều này đã được Adorno và Horkheimer chỉ ra trong tác phẩm Biện chứng của khai sáng với quan điểm cụ thể về “ngành công nghiệp văn hóa”. Bài viết tập trung làm rõ các điều kiện chính trị - xã hội giai đoạn lịch sử đầu thế kỷ XX ở Đức và Mỹ, đồng thời phân tích cơ sở lý luận dẫn đến việc hình thành quan điểm về ngành công nghiệp văn hóa của Adorno và Horkheimer; từ đó, đưa ra những nhận định và đánh giá về quan điểm này trên cơ sở những biểu hiện được đề cập đến trong tác phẩm cũng như những tác động đến xã hội đương thời của công nghiệp văn hóa.