HẠN NGẠCH PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH TRONG TRANH CHẤP ĐẦU TƯ QUỐC TẾ: PHÂN TÍCH VỤ KOCH INDUSTRIES KHỞI KIỆN CANADA VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM

Tóm tắt

Hạn ngạch phát thải khí nhà kính là công cụ kiểm soát phát thải của Chính phủ và là đối tượng đầu tư trọng điểm xuyên biên giới trong những năm gần đây. Tranh chấp xoay quanh việc xác định hạn ngạch phát thải có thuộc phạm vi bảo hộ của các hiệp định đầu tư quốc tế (International Investment Agreement - IIA) đã và đang đặt ra thách thức lớn cho trọng tài đầu tư cũng như các bên tham gia. Sự thiếu vắng quy định rõ ràng trong các IIA về địa vị pháp lý của hạn ngạch phát thải không chỉ tạo ra khoảng trống pháp lý, mà còn làm gia tăng rủi ro cho nhà đầu tư trong bối cảnh chính sách về thị trường các-bon của các quốc gia có nhiều thay đổi. Bài viết tập trung phân tích vụ việc Koch Industries kiện Canada. Từ đó, bài viết không chỉ xác định quan điểm của trọng tài đối với tranh chấp về hạn ngạch phát thải khí nhà kính giữa nhà đầu tư nước ngoài và nhà nước tiếp nhận đầu tư mà còn lý giải các vấn đề pháp lý phát sinh từ tranh chấp dạng này. Những bài học kinh nghiệm rút ra từ vụ tranh chấp này giúp Việt Nam có phương án vận hành thị trường các-bon trên môi trường quốc tế và giải quyết các tranh chấp đầu tư quốc tế liên quan trong tương lai.