PHẬT GIÁO CHAMPA QUA NHỮNG DẤU TÍCH KIẾN TRÚC VÀ DI VẬT

Abstract

Vương quốc Champa cổ đại từng tồn tại trên dải đất miền Trung Việt Nam từ thế kỷ II đến nửa đầu thế kỷ XIX và đã để lại nhiều di sản văn hóa quý báu, góp phần làm phong phú kho tàng di sản văn hóa Việt Nam. Người dân Champa trong lịch sử coi Bàlamôn giáo là tôn giáo chính. Rất nhiều đền tháp, thánh địa được xây dựng trên dải đất miền Trung để tôn thờ các vị thần thuộc tôn giáo này. Phật giáo cũng đã được truyền vào Champa từ sớm và đã từng phát triển mạnh vào cuối thế kỷ IX, đầu thế kỷ X, với trung tâm là Phật viện Đồng Dương (Thăng Bình – Quảng Nam). Không chỉ ở Phật viện Đồng Dương mà nhiều dấu vết kiến trúc, di vật có liên quan đến Phật giáo của người dân Champa cổ tiếp tục được phát hiện rải rác ở nhiều địa bàn khắp miền Trung Việt Nam. Những kết quả nghiên cứu đó đã và đang dần dần làm sáng tỏ nhiều vấn đề trong đời sống văn hoá xã hội và tôn giáo của người dân vương quốc Champa trong lịch sử. Bài nghiên cứu này được tiếp cận từ Sử học tôn giáo, đồng thời, kế thừa kết quả nghiên cứu Khảo cổ học để phân tích, đánh giá, nhận định Phật giáo Champa qua những dấu tích và di vật hiện còn.