Đề xuất khung Mô hình thông tin tài sản (AIM) cho quản lý vận hành đường sắt đô thị tại Việt Nam
Tóm tắt
Công trình đường sắt đô thị là hệ thống hạ tầng phức tạp, tích hợp nhiều chuyên ngành và có vòng đời khai thác kéo dài hàng chục năm. Một trong những thách thức lớn nhất trong giai đoạn khai thác là sự đứt gãy thông tin kỹ thuật tại bàn giao giữa thi công và vận hành – biểu hiện đặc trưng là các mô hình BIM hoàn công có độ chính xác hình học cao nhưng thiếu hơn 80% thông tin phi hình học thiết yếu cho quản lý tài sản. Bài báo này đề xuất Khung Mô hình Thông tin Tài sản (Asset Information Model – AIM) cho quản lý vận hành đường sắt đô thị tại Việt Nam. Trên cơ sở tổng hợp kinh nghiệm từ ba dự án quốc tế tiêu biểu (Rail Baltica – Châu Âu, Metro Hạ Môn – Trung Quốc, Maha Metro – Ấn Độ) và phân tích khoảng trống năng lực tại Tuyến Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) theo bốn trụ cột (Chính sách, Con người, Quy trình, Công nghệ), nghiên cứu đề xuất khung AIM gồm ba thành phần cốt lõi: (1) cấu trúc dữ liệu ba lớp (hình học, phi hình học, tài liệu); (2) hệ thống định danh và mã hóa tài sản tuân thủ Uniclass 2015 và ISO 19650; và (3) lộ trình chuyển đổi số ba giai đoạn từ chuẩn hóa dữ liệu đến tích hợp hệ thống. Kết quả nghiên cứu cung cấp nền tảng kỹ thuật cụ thể, có thể áp dụng trực tiếp tại bối cảnh Việt Nam, đặt nền móng cho hướng nghiên cứu tiếp theo về kiểm chứng thực tiễn và mở rộng sang các tuyến Metro mới.
References
[2] Sacks, R., Lee, G., Burdi, L., & Bolpagni, M. (2025). BIM Handbook: A Guide to Building Information Modeling for Owners, Designers, Engineers, Contractors, and Facility Managers (4th ed.). Wiley.
[3] Rail Baltica (2021). Rail Baltica Building Information Management Manual. [Online]. Available: https://www.railbaltica.org. [Accessed: Mar. 23, 2026].
[4] Liao, J., Kim, H. Y., & Shin, M. H. (2023). Quantitative and Qualitative Benefits of Using BIM in Design and Construction Stages for Railway Development Projects. Buildings, 15(2), 180.
[5] Crossrail Limited (n.d.). Crossrail BIM principles (Document No. CR-XRL-Z3-RGN-CR001-50005). Crossrail Limited.
[6] Gao, F., et al. (2019). Innovation and practice of BIM technology in Xiamen Metro. Harbin Engineering University Press.
[7] Crossrail International Ltd. (2025). Building Information Modelling (BIM) Guide for Vietnamese Rail Projects version 3.1.
[8] Alsofiani, M. A. (2024). Digitalization in infrastructure construction projects: A PRISMA-based review. arXiv.
[9] EU BIM Task Group (2017). Handbook for the introduction of Building Information Modelling by the European Public Sector.
[10] Rail Baltica (2022). Railway infrastructure access policies report (Version 3.0).
[11] Bane NOR Utbygging (2024). Krav til BIM og geomatikk Generelle krav.
[12] Thủ tướng Chính phủ (2023). Quyết định số 258/QĐ-TTg phê duyệt Lộ trình áp dụng BIM [Decision No. 258/QD-TTg approving the Roadmap for applying BIM]. (in Vietnamese).
[13] Bộ Xây dựng (2021). Quyết định số 347/QĐ-BXD công bố Hướng dẫn áp dụng BIM [Decision No. 347/QD-BXD announcing the Guidelines for applying BIM]. (in Vietnamese).
[14] ISO (2018). ISO 19650-1:2018 – Organization and digitization of information about buildings and civil engineering works, including building information modelling (BIM).
[15] ISO (2015). ISO 12006-2:2015 – Building construction – Organization of information about construction works – Part 2: Framework for classification.
[16] ISO (2014). ISO 55000:2014 – Asset management – Overview, principles and terminology.
[17] Singhal, V. (2020). A Conceptual Framework for effective BIM-enabled Information Management in Railways (Master's thesis, Universidade do Minho).
[18] Abideen, D. K., et al. (2022). A systematic review of the extent to which BIM is integrated into operation and maintenance. Sustainability, 14(14), 8692.
[19] Suprun, E., et al. (2022). Digitisation of Existing Water Facilities: A Framework for Realising the Value of Scan-to-BIM. Sustainability, 14, 6142.
[20] Lei, B., et al. (2021). Review on BIM technology in railway vehicle operation and maintenance. Journal of Traffic and Transportation Engineering, 21(6), 106-123.
Bản quyền (c) 2026 Tạp chí Kinh tế xây dựng
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.