Chiết xuất phân lập một số hợp chất từ rễ củ của cây cát sâm (Callerya speciosa Schot.) thu hái tại tỉnh Thái Nguyên

Abstract

Cát sâm là một dược liệu được nhân dân sử dụng điều trị các bệnh như thấp khớp, viêm gan mạn tính, viêm phế quản mạn. Ở Vân Nam (Trung Quốc), rễ củ cây cát sâm được dùng với công dụng nhuận phế, cường cân hoạt lạc, dùng trị ho do phế hư, viêm gan, đau lưng chân, sản hậu hư nhược, tứ chi yếu mỏi, các chứng loét và mụn nhọt. Đây là cây thuốc quý, đã được Viện Dược liệu nghiên cứu nhân giống. Hiện nay cây này mọc rải rác tại nhiều tỉnh thành, có nhiều tại các tỉnh miền Bắc như Bắc Giang, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Hòa Bình. Hiện nay có một số công bố cho thấy cây này có chứa thành phần alcaloid, saponin, acid hữu cơ, terpenoid, flavonoid, đường khử... Nhưng có rất ít nghiên cứu về cây cát sâm nói chung và về thành phần hóa học của cây nói riêng. Vì vậy, để góp phần cung cấp thêm dữ liệu về thành phần hóa học làm cơ sở cho các nghiên cứu tác dụng dược lý và ứng dụng, bài báo công bố một số thành phần hóa học phân lập được từ rễ củ cây cát sâm.

Nguyên liệu

Mẫu cây cát sâm được thu hái vào tháng 8 năm 2015 tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên.

Phương pháp nghiên cứu

- Chiết xuất và phân lập: Chiết Soxhlet bằng dung môi methanol. Tinh chế bằng sắc ký cột.

- Xác định cấu trúc: Đo nhiệt độ nóng chảy, góc quay cực riêng, phổ tử ngoại- khả kiến, phổ hồng ngoại, phổ khối, phổ cộng hưởng từ hạt nhân và so sánh với các dữ liệu công bố của các hợp chất liên quan.

Kết quả

Đã sử dụng phương pháp chiết Soxhlet vớidung môi MeOH và phương pháp sắc ký cột phân lập được 3 hợp chất từ rễ củcây cát sâm thu hái ở tỉnh Thái Nguyên. Xác định cấu trúc các hợp chất phân lập được thông qua kết quả đo nhiệt độ nóng chảy, góc quay cực riêng, phổ tử ngoại- khả kiến, phổ hồng ngoại, phổ khối, phổ cộng hưởng từ hạt nhân và so sánh với các dữ liệu công bố của các hợp chất liên quan. Ba hợp chất phân lập được xác định cấu trúc là:3',7-dihydroxy-4'-methoxy-8-methylflavan (1),benzylbenzoat(2) và5-hydroxy-7-methoxy-2-methyl-4H-chromen-4-on (3). Cả 3 hợp chất này đều lần đầu tiên phân lập được từ rễ củ cây cát sâm.