Cơ sở lý luận về cơ chế tập hợp lực lượng trong quan hệ quốc tế

Tóm tắt

Bài viết tập trung xây dựng cơ sở lý luận cho nghiên cứu các cơ chế tập hợp lực lượng trong quan hệ quốc tế đương đại. Trước hết, bài làm rõ và phân biệt ba khái niệm: “cơ chế”, “tập hợp lực lượng” và “cơ chế tập hợp lực lượng”, qua đó xác định tập hợp lực lượng như một quá trình phối hợp chính sách, nguồn lực và hành động, còn cơ chế tập hợp lực lượng là cách thức tổ chức và vận hành quá trình đó. Trên nền tảng các tiếp cận Hiện thực, Tự do và Kiến tạo, bài lý giải những nguyên nhân và điều kiện hình thành tập hợp lực lượng, kết hợp giữa mối đe dọa, lợi ích chung, thể chế quốc tế, bản sắc chiến lược và nhận thức của giới tinh hoa. Từ đó, tác giả xác định bốn hình thức cơ bản của cơ chế tập hợp lực lượng: đồng minh, liên minh, liên kết và đối tác chiến lược, đặt chúng trên một phổ liên tục về mức độ ràng buộc, thể chế hóa và cam kết. Cuối cùng, bài phân tích tác động của các cơ chế tập hợp lực lượng đối với hành vi quốc gia, cấu trúc quyền lực khu vực, năng lực răn đe, quản trị rủi ro và ảnh hưởng mềm, qua đó khẳng định vai trò trung tâm của tập hợp lực lượng trong hoạch định chính sách và định hình trật tự khu vực, toàn cầu hiện nay.​