Đổi mới mô hình quản trị phát triển trong kỷ nguyên số: Động lực cho mục tiêu tăng trưởng bứt phá của Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn 2045

Tóm tắt

Trong bối cảnh thế kỷ XXI được định hình bởi các đặc tính VUCA và sự chuyển đổi số mạnh mẽ, các mô hình quản trị đơn tuyến truyền thống đang bộc lộ sự “lệch pha hệ thống” nghiêm trọng trước các thách thức an ninh phi truyền thống. Nghiên cứu này đề cao “Mô hình quản trị phát triển tích hợp đa tầng” dựa trên lý thuyết “Xếp lớp thể chế tối ưu”. Lấy hình tượng cơ thể sống làm ẩn dụ các chức năng then chốt, mô hình tích hợp bốn phân lớp quản trị phát triển biện chứng: (1) “Hệ xương sống” (Hành chính công truyền thống) kiến tạo sự ổn định và kỷ cương nền tảng; (2) “Hệ cơ bắp” (Quản lý công mới) thúc đẩy hiệu năng và sự tinh gọn thông qua công cụ thị trường; (3) “Hệ thần kinh” (Quản trị công mới) tối ưu hóa phân bổ nguồn lực qua cơ chế kết nối mạng lưới; và (4) “Bộ não” (Nhà nước kiến tạo phát triển số) đóng vai trò dẫn dắt chiến lược, sử dụng dữ liệu và công nghệ để định hình thị trường. Phân tích trường hợp Việt Nam cho thấy, quốc gia đang chuyển dịch thành công từ việc củng cố nền tảng thể chế và tinh gọn bộ máy sang giai đoạn kết nối và kiến tạo đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số. Nghiên cứu khẳng định rằng, việc vận hành đồng bộ bốn phân lớp này sẽ tạo ra trạng thái “Cân bằng động”, giúp Việt Nam giải quyết “nghịch lý quản trị phát triển” giữa yêu cầu ổn định và nhu cầu bứt phá. Đây là chìa khóa để nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, qua đó góp phần chuyển đổi trọng tâm của mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.