Ý NIỆM ĐỒNG, RUỘNG TRONG CA DAO TỤC NGỮ VIỆT NAM DƯỚI GÓC NHÌN NGÔN NGỮ HỌC VĂN HOÁ

Abstract

Đồng, ruộng là ý niệm nổi bật, phản ánh đặc trưng nền văn minh lúa nước của Việt Nam. Vận dụng khung lý thuyết Ngôn ngữ học văn hóa của Farzad Sharifian, bài viết khảo sát các đơn vị ca dao, tục ngữ chứa các yếu đồng, ruộng nhằm nhận diện các ý niệm văn hoá. Kết quả nghiên cứu cho thấy có ba ý niệm văn hóa tiêu biểu: đồng ruộng là nguồn sống, đồng ruộng là không gian cộng đồng và đồng ruộng là thước đo giá trị. Ba ý niệm này được hình thành trên cơ sở các lược đồ văn hóa và phản ánh những phạm trù văn hóa cốt lõi trong tư duy của người Việt trong quá trình lao động và sản xuất. Nghiên cứu góp phần làm rõ cách người Việt ý niệm hóa đồng ruộng trong ca dao, tục ngữ, đồng thời khẳng định giá trị của ngôn ngữ học văn hóa trong nghiên cứu văn hóa dân gian Việt Nam.