THẾ GIỚI NHÂN VẬT TRONG TIỂU THUYẾT “ĐÊM NÚM SEN VÀ NHỮNG NGÃ TƯ VÀ NHỮNG CỘT ĐÈN” CỦA TRẦN DẦN

Abstract

Thế giới nhân vật trong tiểu thuyết Đêm núm sen và Những ngã tư và những cột đèn của Trần Dần
là một hiện tượng đặc biệt trong văn học Việt Nam hiện đại, vừa mang tính cách tân thể loại, vừa thể hiện
sâu sắc quan niệm hiện sinh về con người. Bài viết tiếp cận hai tác phẩm này từ góc nhìn phân loại kiểu
nhân vật, tập trung vào ba nhóm chính: nhân vật dám sống, nhân vật bi kịch và nhân vật khát khao tình
dục. Trên cơ sở phân tích sự lựa chọn sống cho lý tưởng, tình yêu, những bi kịch do chiến tranh, hận thù và
nhu cầu bản năng tình dục, nghiên cứu chỉ ra cách Trần Dần đã phá vỡ mô hình nhân vật đơn tuyến của
văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa, kiến tạo nên những cá thể đa diện, vừa lý tưởng, vừa bi kịch, vừa bản
năng. Qua đó, bài viết làm rõ sự cách tân thi pháp nhân vật trong tiểu thuyết Trần Dần, khẳng định vai trò
tiên phong của ông trong việc mở rộng khả năng biểu đạt của tiểu thuyết Việt Nam giai đoạn 1945–1975.
Đồng thời, nghiên cứu góp phần khẳng định giá trị tư tưởng và nghệ thuật của thế giới nhân vật Trần Dần,
xem đó như một minh chứng tiêu biểu cho sự giao thoa giữa văn học cách mạng và mĩ học hiện sinh.