NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC HIỆN TƯỢNG “ẢO TƯỞNG NĂNG LỰC” TRONG ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Tóm tắt

Nghiên cứu này khảo sát hiện tượng “ảo tưởng năng lực” trong việc ứng dụng Trí tuệ nhân tạo
(AI) của 1.001 học sinh (HS) Trung học phổ thông (THPT) tại thành phố Đà Nẵng. Dựa trên cơ sở Khung
năng lực số của Bộ Giáo dục và Đào tạo (Thông tư 02/2025/TT-BGDĐT), nghiên cứu sử dụng phương
pháp hỗn hợp để so sánh mức độ thành thạo AI do HS tự đánh giá với năng lực thực tế được đo lường
qua bài kiểm tra tình huống. Kết quả cho thấy sự chênh lệch đáng kể: trong khi HS tự đánh giá năng lực ở
mức trung cấp (4,46/8,0), kết quả đánh giá khách quan chỉ đạt mức sơ cấp (2,01/8,0). Khoảng cách 2,45
điểm này minh chứng cho hiệu ứng Dunning-Kruger, khi HS ngộ nhận về khả năng làm chủ các công cụ
AI tạo sinh do sự “giảm tải nhận thức” mà công nghệ này mang lại. Đáng chú ý, nghiên cứu phát hiện
mối tương quan thuận giữa kết quả học tập tốt và mức độ ảo tưởng năng lực. Bài báo đề xuất mô hình can
thiệp sư phạm bao gồm cẩm nang “Gen Z & Kỷ nguyên AI” và bộ công cụ đánh giá trực tuyến nhằm thu
hẹp khoảng cách giữa nhận thức và năng lực thực tế.