Vai trò của chế định bồi thẩm đoàn trong các mô hình tố tụng hình sự điển hình

Tóm tắt

Bồi thẩm đoàn là chế định cho phép công dân tham gia vào quá trình xét xử ở một số quốc gia trên thế giới. Chế định này có nguồn gốc từ hệ thống pháp luật Anh và được người Norman mang tới Anh từ năm 1066 với chức năng xem xét hoạt động buộc tội cho một người có đủ cơ sở không1. Tuy nhiên, phải tới năm 1215, khi Đại Hiến chương Magna Carta ra đời, Điều 39 ghi nhận “Công dân có quyền được xét xử bởi các công dân khác theo đúng luật của xứ mình”. Bồi thẩm đoàn dần phổ biến ở các quốc gia theo dòng họ pháp luật Common law áp dụng mô hình tố tụng hình sự tranh tụng. Sau đó được lai ghép vào hệ thống tư pháp của một số quốc gia theo đuổi mô hình tố tụng thẩm vấn. Như vậy, chế định này đã thể hiện khả năng thích ứng với các nền văn hoá pháp lý, chính trị khác nhau trên thế giới. Tuy nhiên, mỗi mô hình tố tụng hình sự khác nhau sẽ tác động tới vai trò của bồi thẩm đoàn ở quốc gia đó. Bài viết bàn về vai trò của chế định bồi thẩm đoàn trong mô hình tố tụng hình sự tranh tụng và mô hình tố tụng hình sự thẩm vấn.