ẢNH HƯỞNG TỪ CHÍNH SÁCH KHAI KHẨN RUỘNG ĐẤT CỦA TRIỀU NGUYỄN ĐỐI VỚI ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX

Tóm tắt

Bài báo này phân tích chính sách khai khẩn ruộng đất của triều Nguyễn tại đồng bằng sông Cửu Long trong nửa đầu thế kỉ XIX, qua đó đánh giá tác động sâu rộng của chính sách này đối với cấu trúc kinh tế - xã hội vùng đất Nam Bộ. Vận dụng phương pháp lịch sử và logic, trên cơ sở tư liệu địa bạ và sử liệu triều Nguyễn, nghiên cứu đã làm sáng tỏ các hình thức khẩn hoang bao gồm: Tự phát trong dân gian và tổ chức bởi Nhà nước dưới dạng đồn điền, mộ dân lập ấp. Kết quả nghiên cứu cho thấy, chính sách khai khẩn đã góp phần mở rộng không gian cư trú, tăng diện tích canh tác, phát triển sản xuất nông nghiệp và ổn định tình hình biên giới. Đặc biệt, chính sách này tạo ra sự chuyển biến rõ rệt trong phân bố và cơ cấu sở hữu đất đai, song cũng bộc lộ hạn chế như sự bất cân đối trong sở hữu tư, công và sự bảo thủ trong quản lý kinh tế địa phương. Thông qua kết quả nghiên cứu, bài báo cung cấp góc nhìn thực chứng về chính sách đất đai triều Nguyễn và hàm ý chính sách về quản trị đất đai và phát triển nông nghiệp bền vững tại đồng bằng sông Cửu Long hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực dân số.