MÂU THUẪN BIỆN CHỨNG VÀ MÂU THUẪN LOGIC

Tóm tắt

Mâu thuẫn vừa là một khái niệm cơ bản của logic học, vừa là một phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật. Tuy đều sử dụng chung thuật ngữ mâu thuẫn, nhưng đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau, mà việc phân biệt chúng là không đơn giản. Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin tuy không bàn luận trực tiếp về sự khác biệt giữa hai loại mâu thuẫn này, nhưng các ông đều có thái độ dứt khoát về sự khác biệt đó. Khi phê phán các quan điểm đối lập, các ông thường chỉ ra mâu thuẫn của những quan điểm này, từ đó khẳng định những quan điểm này là sai trái, không phù hợp. Khi đó, các ông ngụ ý đây là mâu thuẫn logic, cần được loại bỏ. Còn khi bàn về vai trò của mâu thuẫn với tính cách là nguồn gốc, động lực của quá trình phát triển thì khi đó các ông muốn nói đến loại mâu thuẫn thứ hai, mâu thuẫn biện chứng. Trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh; các phương pháp phân tích và tổng hợp, đối chiếu và so sánh, khái quát hóa và trừu tượng hóa, bài báo phân tích, làm rõ hai khái niệm trên, so sánh chúng với nhau, từ đó chỉ ra sự khác biệt cơ bản giữa chúng. Kết quả nghiên cứu đã góp phần chỉ ra sự khác nhau về nguồn gốc, về bản chất, về phạm vi tác động và vai trò của chúng trong tư duy cũng như trong hiện thực khách quan. Sự phân biệt này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc tìm hiểu các phạm trù triết học cơ bản, một vấn đề có tính khái quát, trừu tượng cao.