Tác động của chính sách thuế quan Hoa Kỳ đối với thương mại Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa

Tóm tắt

Nghiên cứu này đánh giá tác động của chính sách thuế quan Hoa Kỳ đối với thương mại song phương Việt – Mỹ trong bối cảnh xu hướng bảo hộ gia tăng sau đại dịch COVID-19. Dựa trên dữ liệu thứ cấp từ Tổng cục Hải quan Việt Nam, UN Comtrade, Ngân hàng Thế giới cùng các báo cáo của U.S. Department of Commerce, USTR và VCCI giai đoạn 2010–2023, nghiên cứu kết hợp phân tích định tính chính sách với mô hình Difference-in-Differences để đo lường tác động của các biện pháp thuế quan giai đoạn 2017–2023 theo từng nhóm ngành. Kết quả cho thấy các ngành chịu thuế trực tiếp như thép và gỗ giảm xuất khẩu 12–15%, trong khi dệt may và điện tử chủ yếu chịu áp lực từ rào cản phi thuế với chi phí tuân thủ tăng 18–22%. Tác động cũng khác biệt theo giai đoạn: 2017–2019 tập trung vào thuế nhập khẩu, trong khi 2020–2023 chịu ảnh hưởng mạnh từ rào cản kỹ thuật và kiểm soát chuỗi cung ứng. Phản ứng chính sách của Việt Nam xoay quanh kiểm soát xuất xứ, tận dụng ưu đãi FTA và đa dạng hóa thị trường. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng định lượng về mức độ ảnh hưởng không đồng nhất của chính sách thuế quan Mỹ và rút ra bài học cho Việt Nam về quản trị rủi ro thương mại và cải cách thể chế trong bối cảnh hậu toàn cầu hóa.