BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ: KINH NGHIỆM TỪ TÂY QUẢNG NGÃI

Tóm tắt

Bài viết phân tích kinh nghiệm bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số tại Tây Quảng Ngãi (trước đây là tỉnh Kon Tum) nhằm rút ra các bài học về tính bền vững. Nghiên cứu vận dụng khung lý thuyết bảo tồn động (dynamic conservation) và khung đánh giá bốn trụ cột (xác thực văn hóa, sinh kế, quản trị và bền vững xã hội) để phân tích quá trình chuyển hóa di sản thành nguồn lực phát triển. Tây Quảng Ngãi đã xây dựng một khung thể chế đồng bộ. Các kết quả nổi bật cho thấy sự dịch chuyển sang “bảo tồn động”, gắn di sản với cộng đồng, giáo dục và sinh kế. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra những điểm nghẽn lớn về nguồn lực tài chính, nguy cơ “sân khấu hóa” và giản lược di sản do áp lực thương mại hóa, cùng thách thức đứt gãy trao truyền thế hệ kế tục. Từ đó, bài viết khuyến nghị mô hình quản trị văn hóa dựa vào cộng đồng, cùng với việc thiết lập chuỗi giá trị văn hóa - du lịch - OCOP, nâng cao năng lực thể chế và đẩy mạnh giáo dục văn hóa truyền thống nhằm đảm bảo tính xác thực và phát triển bền vững cho di sản.