XÁC ĐINH CÁC NHÓM KHÁNG NGUYÊN 1.1 VÀ 2.3.2.1 CỦA VIRUT CÚM A/H5N1 XUẤT HIỆN MỚI TẠI VIỆT NAM QUA PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM DI TRUYỀN VÀ PHẢ HỆ GEN HEMAGGLUTININ (H5) GIAI ĐOẠN 2004-2011

Tóm tắt

TÓM TẮT

Từ năm 2003 đến nay, đã có nhiều genotyp và nhóm kháng nguyên (clade) của virut cúm A/H5N1 được ghi nhận trong quần thể gia cầm tại Việt Nam. Về genotyp, có Z và G (bao gồm VN1-VN9); về nhóm kháng nguyên có clade (nhóm) 1 điển hình, xâm nhập vào Việt Nam từ 2003, clade 2.3.4 xuất hiện sau 2007 và clade 2.3.2 trong những năm gần đây. Từ các mẫu bệnh phẩm thu thập trong giai đoạn 2004 - 2011, toàn bộ gen HA (H5) (1704 - 1707 bp) của 14 chủng virut cường độc A/H5N1 đã được thu nhận bằng phương pháp PCR và giải trình tự sau khi tách dòng. Phân tích đặc điểm di truyền của gen H5 và mối quan hệ phả hệ nguồn gốc đã chỉo tháy: đến thời điểm hiện nay, tại Việt Nam, clade 1.1 đã xuất hiện cùng clade 1 cổ điển ở phía Nam và clade 2.3.2.1 đã thay thế clade 2.3.4 lưu hành từ 2007 trước đây, ở phía Bắc. Các chủng phân lập sau 2008 tại phía Nam (chủ yếu ở Đồng bằng sông Mê Kông) thuộc clade 1.1 và các chủng phía Bắc phân lập giữa năm 2011 (tại Quảng Trị) thuộc clade 2.3.2.1, hoàn toàn giống với A/Hubei/1/2010(H5N1) (GenBank: CY098758) gây chết người tại Trung Quốc năm 2010. Đây là một nhóm kháng nguyên mới có tính kháng nguyên khác biệt được xác định theo Tổ chức Nông lương thế giới (FAO) đưa ra từ 8/2011. Như vậy, sự xâm nhập và tiến hoá của virut cúm gia cầm A/H5N1 tại Việt Nam đã làm xuất hiện mới một số nhóm kháng nguyên, có thể làm thay đổi tính kháng nguyên dẫn đến gia cầm được tiêm phòng vacxin thuộc clade 1 thực hiện từ 2006, bị ảnh hưởng hoặc không bảo hộ miễn dịch.

Từ khoá: Cúm gia cầm,, Virut A/H5N1, HPAI, Nhóm kháng nguyên (clade), Genotyp, Tính kháng nguyên.