Chẩn đoán phát hiện và định danh sinh học phân tử đối với đơn bào ký sinh đường máu (Theileria spp.) trên động vật nhai lại (trâu, bò, dê) và ngựa tại miền Bắc Việt Nam

Tóm tắt

Trùng đơn bào (protozoan) ký sinh ở đường máu (Theileria spp.) lây truyền qua ve ixodid, gây bệnh cho các loài động vật có vú, bao gồm vật nuôi và động vật hoang dã. Ở Việt Nam, 3 loài Theileria đã được công bố. Từ tháng 6/2022 đến tháng 5/2023, 2.400 mẫu máu chống đông thu thập từ vật nuôi nhai lại (trâu, bò, dê) và ngựa tại 3 tỉnh phía Bắc đã được điều tra, phát hiện và định danh Theileria spp. bằng sinh học phân tử nhằm xác định thành phần loài đơn bào ký sinh đường máu này. Phương pháp nhân gen nested PCR (nPCR) và giải trình tự Sanger đoạn gen 18S rDNA đã được áp dụng. Kết quả nghiên cứu cho thấy, cả 4 loài vật nuôi: trâu, bò, dê và ngựa đều nhiễm Theileria spp. ở mức trung bình 15,4% (95%CI: 14,0-16,9). Bò được xác định là loài vật nuôi nhiễm Theileria spp. cao nhất (19,7%; 95%CI: 16,6-22,7), và dê nhiễm Theileria spp. với tỷ lệ thấp nhất (7,7%; 95%CI: 5,5-9,8). Kết quả giải trình tự và phân tích đoạn gen 18S rDNA đã xác định có 5 loài Theileria lưu hành trên vật nuôi nhai lại và ngựa tại miền Bắc Việt Nam, bao gồm: T. annulata, T. orientalis, T. buffeli, T. verlifera và T. equi.
Trong đó, 3 loài T. buffeli, T. verlifera và T. equi lần đầu được định danh bằng sinh học phân tử và được báo cáo lưu hành trên vật nuôi tại Việt Nam, nâng số loài Theileria lưu hành tại Việt Nam từ 3 loài lên thành 6 loài.