Khung đánh giá chất lượng vi khí hậu cho đơn vị đô thị nén áp dụng cho các trường hợp tại thành phố hà nội qua các thời kỳ phát triển đô thị
The framework for assessing microclimate quality for compact urban units (ccus), applied to cases in hanoi city throughout its urban development periods.
Abstract
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng và xu hướng phát triển đô thị nén tại Việt Nam, các vấn đề về vi khí hậu đô thị ngày càng trở nên cấp thiết, đặc biệt đối với các đơn vị ở và đơn vị xây dựng mật độ cao tại các đô thị lớn như Hà Nội. Quá trình chuyển đổi từ các tiểu khu xây dựng trong giai đoạn bao cấp sang các khu đô thị mới cao tầng và khu tái thiết nén cao đã làm thay đổi đáng kể hình thái không gian, cấu trúc cây xanh - mặt nước và điều kiện tiện nghi nhiệt của không gian ngoài trời. Bài viết đề xuất một khung đánh giá chất lượng vi khí hậu cho đơn vị đô thị nén (ĐVĐTN), tập trung vào ba nhóm tiêu chí chính gồm bức xạ nhiệt, thông gió tự nhiên và điều kiện nhiệt. Khung đánh giá được xây dựng trên cơ sở tổng hợp các nghiên cứu lý thuyết về vi khí hậu đô thị và thiết kế đô thị thích ứng khí hậu, đồng thời điều chỉnh phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa và thực tiễn quy hoạch đô thị tại TP Hà Nội, Việt Nam. Phương pháp đánh giá bán định lượng theo thang điểm 0-5 được áp dụng cho bảy trường hợp nghiên cứu tiêu biểu tại thành phố Hà Nội, đại diện cho các giai đoạn và mô hình phát triển đô thị khác nhau. Kết quả nghiên cứu cho thấy các tiểu khu truyền thống có chất lượng vi khí hậu tương đối cân bằng nhờ cấu trúc không gian mở và mật độ xây dựng vừa phải, trong khi nhiều khu đô thị nén cao và khu tái thiết còn tồn tại hạn chế về thông gió tự nhiên và tiện nghi nhiệt ở cấp độ người đi bộ. Từ đó, bài viết đưa ra các khuyến nghị đề xuất đối với công
tác quy hoạch, thiết kế đô thị và chính sách, góp phần cụ thể hóa yêu cầu phát triển đô thị bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu theo chủ trương của Đảng, Chính phủ và pháp luật về Quy hoạch đô thị và nông thôn mới ban hành.
In the context of rapid urbanization and the trend of compact urban development in Vietnam, issues of urban microclimate are becoming increasingly urgent, especially for high-density residential and urban units in large cities like Hanoi. The transition from sub-districts built during the subsidy period to new high-rise urban areas and high-density reconstruction areas has significantly altered spatial morphology, green space and water features, and thermal comfort conditions of outdoor spaces. This paper proposes a framework for assessing the quality of microclimate in compact urban units, focusing on three main criteria groups: Thermal radiation, natural ventilation, and thermal conditions. The evaluation framework is based on a synthesis of theoretical studies on urban microclimate and climate-adaptive urban design, while being adapted to the tropical monsoon climate and urban planning practices in Hanoi, Vietnam. A semi-quantitative evaluation method using a 0-5 scale was applied to seven representative case studies in Hanoi, representing different stages and models of urban development. The research results show that traditional sub-districts have relatively balanced microclimate quality due to their open spatial structure and moderate building density, while many high-density urban areas and redevelopment zones still have limitations in natural ventilation and thermal comfort at the pedestrian level. From there, the article offers recommendations and proposals
for urban planning, design, and policy, contributing to the concretization of the requirements for sustainable urban development and climate change adaptation in accordance with the Party and Government’s guidelines and the newly enacted laws on urban and rural planning.
